RAG Clinic

RAG Clinic: model zmyśla mimo poprawnych źródeł

HALLUCINATIONS

Do kontekstu trafiają właściwe fragmenty, a model i tak dodaje informacje, których tam nie ma. Problem leży w sposobie proszenia modelu o odpowiedź.

Opublikowano 2026-09-03
Silent Impact AI — RAG Clinic: model zmyśla mimo poprawnych źródeł

Problem

Wyszukiwanie zwraca właściwe fragmenty, a mimo to odpowiedź zawiera fakty, których w nich nie ma.

Model „uzupełnia luki” wiedzą ogólną zamiast trzymać się dostarczonego kontekstu.

Objawy

Odpowiedzi brzmią wiarygodnie, ale zawierają szczegóły nieobecne w dokumentach.

Model nie sygnalizuje, gdy w źródłach brakuje informacji.

Dlaczego to się dzieje

Bez wyraźnej instrukcji model domyślnie próbuje odpowiedzieć zawsze, także wtedy, gdy kontekst jest niepełny.

Mieszają się dwie warstwy: wiedza z dokumentów i wiedza wyuczona modelu.

Jak zdiagnozować

Poproś model, by przy każdym twierdzeniu wskazał fragment źródłowy.

Jeśli nie potrafi wskazać źródła dla danego faktu, to prawdopodobnie halucynacja.

Rozwiązanie

Zbuduj instrukcję, która nakazuje odpowiadać wyłącznie na podstawie dostarczonych fragmentów i przyznawać się do braku danych.

Poproś o cytowanie źródeł, aby twierdzenia były weryfikowalne.

Jak przetestować poprawkę

Zadaj pytania, na które w dokumentach celowo brakuje odpowiedzi.

Dobrze skonfigurowany system powinien odpowiedzieć, że nie ma takiej informacji.

Alternatywy

Dla zastosowań krytycznych rozważ dwustopniową weryfikację odpowiedzi względem źródeł.

Mniejsza, ostrożniejsza odpowiedź bywa lepsza niż pełna, ale częściowo zmyślona.

Częste błędy

Brak instrukcji ograniczającej odpowiedź do kontekstu.

Karanie modelu za „nie wiem”, co w praktyce zachęca go do zgadywania.

Uwagi bezpieczeństwa

Halucynacja w dokumencie prawnym czy medycznym to realne ryzyko — wymuszanie cytowań jest tu elementem bezpieczeństwa, nie wygody.

Silent Impact

Większość „halucynacji” w prywatnym RAG to skutek złego retrievalu albo braku jasnej instrukcji, a nie wady modelu.

Naszym zdaniem odpowiedź „nie wiem” to cecha dojrzałego systemu, nie jego słabość.

Źródła

  • Materiał edukacyjny Silent Impact AI. Źródła zewnętrzne wykorzystywane wyłącznie do weryfikacji faktów.