Do kontekstu trafiają właściwe fragmenty, a model i tak dodaje informacje, których tam nie ma. Problem leży w sposobie proszenia modelu o odpowiedź.
Problem
Wyszukiwanie zwraca właściwe fragmenty, a mimo to odpowiedź zawiera fakty, których w nich nie ma.
Model „uzupełnia luki” wiedzą ogólną zamiast trzymać się dostarczonego kontekstu.
Objawy
Odpowiedzi brzmią wiarygodnie, ale zawierają szczegóły nieobecne w dokumentach.
Model nie sygnalizuje, gdy w źródłach brakuje informacji.
Dlaczego to się dzieje
Bez wyraźnej instrukcji model domyślnie próbuje odpowiedzieć zawsze, także wtedy, gdy kontekst jest niepełny.
Mieszają się dwie warstwy: wiedza z dokumentów i wiedza wyuczona modelu.
Jak zdiagnozować
Poproś model, by przy każdym twierdzeniu wskazał fragment źródłowy.
Jeśli nie potrafi wskazać źródła dla danego faktu, to prawdopodobnie halucynacja.
Rozwiązanie
Zbuduj instrukcję, która nakazuje odpowiadać wyłącznie na podstawie dostarczonych fragmentów i przyznawać się do braku danych.
Poproś o cytowanie źródeł, aby twierdzenia były weryfikowalne.
Jak przetestować poprawkę
Zadaj pytania, na które w dokumentach celowo brakuje odpowiedzi.
Dobrze skonfigurowany system powinien odpowiedzieć, że nie ma takiej informacji.
Alternatywy
Dla zastosowań krytycznych rozważ dwustopniową weryfikację odpowiedzi względem źródeł.
Mniejsza, ostrożniejsza odpowiedź bywa lepsza niż pełna, ale częściowo zmyślona.
Częste błędy
Brak instrukcji ograniczającej odpowiedź do kontekstu.
Karanie modelu za „nie wiem”, co w praktyce zachęca go do zgadywania.
Uwagi bezpieczeństwa
Halucynacja w dokumencie prawnym czy medycznym to realne ryzyko — wymuszanie cytowań jest tu elementem bezpieczeństwa, nie wygody.
Silent Impact
Większość „halucynacji” w prywatnym RAG to skutek złego retrievalu albo braku jasnej instrukcji, a nie wady modelu.
Naszym zdaniem odpowiedź „nie wiem” to cecha dojrzałego systemu, nie jego słabość.
Źródła
- Materiał edukacyjny Silent Impact AI. Źródła zewnętrzne wykorzystywane wyłącznie do weryfikacji faktów.